مجله گلوبال مدیا جورنال، تحلیل جالبی در مورد رسانههای خاورمیانه دارد که خواندنی است:
۱- تحول جدید در فناوری اطلاعات و ارتباطات موجب شده است که جهان با امتزاج و آمیختگی فرهنگها و اقتصادها روبهرو شود و گشایش فرهنگی و اقتصادی ایجاد شود.
۲- الگوی تازهی اقتصاد رسانهای تحتتأثیر عوامل جهانیسازی و حرکتهای فراملی به وجود آمده است که از شاخصههای آن خصوصیسازی فرهنگ، مقرراتزدایی و تجاریشدن میباشد.
۳- در خاورمیانه رسانه همیشه بهعنوان پدیدهای غربی مورد شناسایی قرار گرفته است و از آن برای پیشبرد ملیگرایی و جهانیگرایی اسلامی استفادهی ابزاری شده است. تمام رسانهها در این منطقه از گزارش آزادانهی مسائل حساس داخلی یا بینالمللی حذر میکنند بهجز برخی که بسیار شجاع هستند.
۴- به واسطهی گسترهی بیسوادی در خاورمیانه، رسانههای دیداری و شنیداری پرطرفدار و تأثیرگذارتر هستند و اکثراً از تلویزیون و رادیو استفاده میکنند. این رسانهها در خاورمیانه ابزاری برای تقویت هنجارهای اجتماعی، هویت و آگاهی فرهنگی و البته تحت نظارت دولتها هستند و در این حوزه انحصار دولتی وجود دارد.
۵- شبکههای ماهوارهای در دههی ۱۹۸۰ رو به تکامل نهادند بدون آنکه دولتها در برنامههای آنها دخالتی داشته باشند. شبکههای ماهوارهای عربی در خاورمیانه پانعرب را تقویت نمودهاند و اوج این امر هنگامی بود که در پایتختهای عربی به حمایت از انتفاضهی فلسطین میلیونها نفر دست به تظاهرات زدند. این شبکهها میتوانند وظایف بزرگی را بر عهده گیرند؛ از جمله ارائهی افکار و ایدههای مختلف، انسجامبخشیدن به طبقات مختلف جامعه، تسریع شناخت و افزایش درک مردم و از همه مهمتر پیشبرد صلح.
۶- در شبکههای ماهوارهای، برخلاف شبکههای ملی خاورمیانه، اخبار گزینشی، تشریفاتی و مطابق خواست و رهنمودهای حکومت نیست و تبلیغات مستقیم در آن وجود ندارد. فیلمها دیگر تلقینی و القایی نیستند. اطلاعات بیشتر دیداری است و از عینیت نسبی برخوردار است و آزادی بیان و اطلاعات در آنها بیشتر وجود دارد.
۷- حکومتها در خاورمیانه از آن جهت تن به تکثرگرایی در رسانههای ملی نمیدهند که نگران هستند مبادا وقوع جنگ ارتباطی در خاورمیانه به دوقطبیشدن جامعه، ایجاد کشمکش، سوءتفاهم، وحشت و ناامنی مردم منجر شود و مردم آسیبپذیر و وابسته شوند.
۸- هرچند برخی کارشناسان اظهار امیدواری کرده بودند که رسانههای ماهوارهای فراملی بتوانند بر روند صلح خاورمیانه تأثیر مثبت بگذارند، اما پخش تصاویر خشونتآمیز تأثیری منفی در برقراری صلح داشته است و نمونهی بارز آن به میدان آوردن میلیونها نفر مسلمان در پایتختهای کشورهای اسلامی در انتفاضهی دوم مردم فلسطین است.
۹- بسیاری بر این عقیدهاند که شبکههای فراملی ماهوارهای توان لازم برای مهندسی اجتماعی در خاورمیانه را داراست و میتواند درک داخلی از مناقشهی منطقهای را تسهیل کند و چشماندازهای بیطرفانهای به مخاطبان عمومی بدهد و منطقه را با سایر مناطق جهان پیوند دهد، حقوق بشر را بهبود بخشد و مردم یک منطقه را با فرهنگها، ارزشها، سنتها و مذاهب سایر مناطق جهان آشنا کند و فرهنگ طرفداری از صلح را تقویت نماید.
۱۰- کاستیهای رسانههای ملی کسانی را که میتوانند از عهدهی دسترسی به تلویزیون ماهوارهای خارجی برآیند در این زمینه تشویق کرده است و اینان غالباً نمایندهی تصمیمسازان و نخبگان در زمینههای مختلف هستند. و بدینترتیب از قدرت تبلیغات انحصاری رسانههای ملی کاسته شده است.
