میلیون‌ها حج‌گزار تا امروز خود را به مکه رسانده‌اند. از همه‌جای دنیا، با یک لباس مشترک: دو حوله. واقعاً مراسم حج نمایش بزرگ خودفراموشی و خدا‌باوری است!

اگر می‌شد جهان اسلام، جدای از مسائل موردی، هر سال یک مسئله‌ی اساسی خود را که محل توافق همه‌ی کشورها و مردم و فرقه‌های مسلمان باشد، و مسلمانان آن را در مکه پیگیری کنند، چه تأثیری می‌توانست در آرام‌بخشی این جهان پرتلاطم داشته باشد؟

اما متأسفانه اکثر رهبران جهان اسلام خود را رهبران همه‌ی مسلمانان می‌دانند و مشکلات خود را مشکلات همه‌ی جهان اسلام و مسلمانان می‌دانند. و تا این روش ادامه داشته باشد، جز یک رفت‌وآمدی به عربستان، تأثیر اجتماعی فراگیر دیگری نمی‌تواند حج داشته باشد.

اما جدای از این توقع بزرگ، این‌که میلیون‌ها مسلمان که اکثریت قاطع آنان از کسانی هستند که از طبقه‌ی پایین به میانه‌ی مردم کشورشان تعلق دارند، با رابطه با خدا، معنویت و صداقت و صفا را با خود به سوغات و ارمغان می‌آورند، هدیه‌ی بزرگی برای تقویت معنویت در جهان است.

خدا همه‌ی حاجیان را به سلامت نگه دارد و حجشان را مورد قبول.

و نیز خدا به همه‌ی آرزومندان توفیق زیارت آن دیار مقدس را عنایت فرماید.